Παιδί

Ανθεκτικότητα μαθητών: Πώς επηρεάζεται από τις στάσεις τους;

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των γονέων
Ανθεκτικότητα μαθητών: Πώς επηρεάζεται από τις στάσεις τους;

Είναι κοινή διαπίστωση ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μαθητές τα τελευταία χρόνια στο σχολικό περιβάλλον είναι πολλές, και η διαχείριση αυτών επιδρά είτε θετικά είτε αρνητικά στην ψυχοκοινωνική τους προσαρμογή και συνάμα σχετίζεται με την εκδήλωση δυσκολιών, τόσο σε μαθησιακό όσο και σε ψυχοσυναισθηματικό, συμπεριφορικό επίπεδο.

Ανθεκτικότητα μαθητών

Η ανθεκτικότητα που περιλαμβάνει την ικανότητα των μαθητών να ανταποκρίνονται θετικά στις προκλήσεις, είναι βασικό στοιχείο τόσο για το σχολικό περιβάλλον όσο και για τη ζωή των μαθητών γενικότερα.

Ως ανθεκτική διακρίνεται κάθε συμπεριφορική ή συναισθηματική αντίδραση σε μια ακαδημαϊκή (σχολική) ή κοινωνική πρόκληση, και έχει θετική επίδραση στην ανάπτυξη των ατόμων.

Στην κατηγορία αυτή συμπεριλαμβάνονται:

-οι στρατηγικές αναζήτησης βοήθειας,

-η εξτρά προσπάθεια ή,

-η ειρηνική επίλυση συγκρούσεων.

Αντιθέτως, αντιδράσεις που δεν συμβάλλουν στην προσωπική ανάπτυξη όπως:

-η παραίτηση,

-η αντιγραφή στο σχολείο,

η επιθετικότητα και,

-η ανημποριά, χαρακτηρίζονται ως μη ανθεκτικές.

Στάσεις μαθητών και ανθεκτικότητα

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ανθεκτικότητα των μαθητών έχουν μελετηθεί από τη κοινωνική και την αναπτυξιακή ψυχολογία υπό το πρίσμα των λανθανουσών θεωριών νοημοσύνης όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων”, αναφέρει η κ. Άννα Λυσικάκου –Ψυχολόγος, Msc στη Συμβουλευτική Ψυχολογία.

Πιο συγκεκριμένα, οι θεωρίες αυτές πραγματεύονται τις στάσεις απέναντι στα χαρακτηριστικά των ανθρώπων και διακρίνονται:

-στη θεωρία οντοτήτων (entity theory) και,

-στην αυξητική θεωρία (incremental theory).

-Στη πρώτη θεωρία, η νοημοσύνη και όλες γενικά οι ανθρώπινες ικανότητες, θεωρούνται σταθερά χαρακτηριστικά τα οποία δεν επιδέχονται αλλαγές, ενώ,

-στην δεύτερη, τα ανωτέρω αποτελούν χαρακτηριστικά που μεταβάλλονται μέσω κατάλληλων στρατηγικών, μέσω της καταβολής προσπάθειας και της αναζήτησης βοήθειας για βελτίωση.

-Στη μεν πρώτη περίπτωση της θεωρίας οντοτήτων, ο κόσμος γίνεται αντιληπτός και σχετίζεται με τη μέτρηση των ικανοτήτων, ενώ,

-στη δεύτερη την αυξητική θεωρία, βαρύτητα δίνεται στη μάθηση, στην ανάπτυξη και σε οτιδήποτε συμβάλλει σε αυτές.

Επιπλέον, μέσω αυτών των θεωριών οι μαθητές θέτουν στόχους.

Στη περίπτωση της θεωρίας οντοτήτων το ενδιαφέρον-στόχος εστιάζεται στο να φαίνεται ο μαθητής έξυπνος, ενώ στη περίπτωση της αυξητικής θεωρίας, ο στόχος είναι η μάθηση.

Άλλη διαφορά εντοπίζεται στις πεποιθήσεις των μαθητών για την έννοια της προσπάθειας.

Στην μεν πρώτη θεωρία οντοτήτων η προσπάθεια θεωρείται σημάδι έλλειψης έμφυτου ταλέντου, ενώ στη δεύτερη η προσπάθεια είναι το μέσο προς την επίτευξη του στόχου και δη την επιτυχία”, εξηγεί η κ. Λυσικάτου.

Ακόμη, στη μια περίπτωση οι μαθητές αντιμετωπίζουν τυχόν εμπόδια στην πορεία τους ως ευκαιρίες για σκληρότερη δουλειά, και στην άλλη περίπτωση, σαν σημάδι να θεωρήσουν τον εαυτό τους «χαζό».

Διαφορές υπάρχουν και στις στρατηγικές μάθησης κατά την αντιμετώπιση δυσκολιών, όπου οι μαθητές είτε εργάζονται πιο εντατικά, είτε αποφασίζουν να τα παρατήσουν, να «κλέψουν-αντιγράψουν» στο μάθημα ή να κρατήσουν μια στάση αμυντική“, σημειώνει η κ. Λυσικάτου.

Στάσεις μαθητών και σχολική επιτυχία

Όπως είναι φανερό, οι παραπάνω στάσεις των μαθητών παίζουν αποφασιστικό ρόλο στη σχολική επιτυχία, στην επίτευξη στόχων και εν τέλει στην ανάπτυξη ανθεκτικών χαρακτηριστικών.

Ως εκ τούτου, η αλλαγή σε αυτές τις στάσεις είναι εφικτή μέσω παρεμβάσεων στο σχολικό περιβάλλον προκειμένου να βελτιωθούν τόσο οι σχολικές επιδόσεις, αλλά και η γενικότερη συμπεριφορά και στάση των μαθητών.

Η αλλαγή της στάσης ότι οι ικανότητες των μαθητών δεν είναι σταθερές και μπορούν με προσπάθεια να βελτιωθούν:

-διαμορφώνει την προσαρμοστική ικανότητα των μαθητών απέναντι σε αντιξοότητες είτε σχολικές, είτε κοινωνικές,

-συμβάλλει στην υιοθέτηση θετικών στρατηγικών αντιμετώπισής τους,

-μειώνει τη σχολική αποτυχία και,

-ενθαρρύνει στο τέλος την ανθεκτικότητά τους τόσο σαν μαθητές αλλά και σαν κοινωνικά όντα.

Έπαινος

Αποφασιστικός κρίνεται ο ρόλος τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των γονέων στη διαμόρφωση αυτών των στάσεων, καθώς ακόμη και η προαγωγή φαινομενικά ορθών στάσεων έχει βρεθεί ότι δεν οδηγεί σε επιθυμητά αποτελέσματα, δηλαδή στην ενθάρρυνση ανθεκτικών συμπεριφορών.

Παράλληλα, αρκετή μελέτη έχει γίνει γύρω από το θέμα του τρόπου που επαινούνται τα παιδιά-μαθητές από εκπαιδευτικούς και γονείς.

Στις περισσότερες περιπτώσεις επαίνου, η επικέντρωση γίνεται γύρω από την εξυπνάδα του παιδιού, δηλαδή το επαινούμε και το χαρακτηρίζουμε έξυπνο, γεγονός που παγιώνει μέσα του την αντίληψη ενός σταθερού χαρακτηριστικού και δεν προάγει την χρήση ανθεκτικών στρατηγικών αντιμετώπισης των δυσκολιών“, αναφέρει η κ. Λυσικάτου, προσθέτοντας:

Από την άλλη μεριά, όταν ο έπαινος τονίζει την διαδικασία, δηλαδή την προσπάθεια που κατέβαλε ο μαθητής για να φέρει εις πέρας ένα έργο, τότε ενισχύεται η αυτοεκτίμησή του“.

Αυτό σημαίνει ότι ο έπαινος φέρει αποτελέσματα θετικά όταν:

-τονίζει την προσπάθεια,

-τη χρήση στρατηγικών,

-την συγκέντρωση και,

-την επιμονή των μαθητών στο στόχο τους, και όχι όταν δίνει βαρύτητα στην απόδοση χαρακτηρισμών (π.χ «είσαι έξυπνος»).

Κριτική στις ικανότητες

Κάτι παρόμοιο φαίνεται να συμβαίνει όταν οι ενήλικες, είτε γονείς είτε εκπαιδευτικοί τείνουν να χαρακτηρίζουν τον μαθητή με βάση το πως κρίνουν την ικανότητά του σε κάποιο συγκεκριμένο τομέα ή μάθημα.

Πολλές φορές ο μαθητής χαρακτηρίζεται ότι δεν έχει κλίση σε ένα συγκεκριμένο μάθημα, γεγονός που έχει σαν αποτέλεσμα:

-να εδραιωθεί και στον ίδιο το μαθητή αυτή η άποψη,

να μειωθεί η προσπάθειά του στο μάθημα αυτό,

-να μην προσδοκά ότι μπορεί να βελτιωθεί με παραπάνω προσπάθεια, και στο τέλος

-να μην ανατροφοδοτείται θετικά από τον εκπαιδευτικό ή τον γονέα.

Συμπερασματικά, καθώς οι ενήλικες (γονείς και οι εκπαιδευτικοί) αποτελούν προστατευτικούς παράγοντες στις ζωές των παιδιών-μαθητών, είναι σημαντικό να αντιληφθούν τη σπουδαιότητα των ίδιων τους των στάσεων και το βαθμό και τον τρόπο με τον οποίο τις μεταδίδουν στους μαθητές“, επισημαίνει η κ. Λυσικάτου.

Στόχος της ψυχικής ανθεκτικότητας στο σχολικό πλαίσιο

Οι πεποιθήσεις των εκπαιδευτικών επηρεάζουν σε τεράστιο βαθμό τις πεποιθήσεις των μαθητών και σχετικές παρεμβάσεις υποστηρικτικού-συμβουλευτικού χαρακτήρα στην εκπαιδευτική κοινότητα κρίνονται απαραίτητες, τόσο για λόγους πρόληψης όσο και για λόγους αντιμετώπισης δυσλειτουργιών που λαμβάνουν χώρα στο σχολικό πλαίσιο.

Αναμφισβήτητα, ο στόχος θα πρέπει να είναι η διαμόρφωση τόσο της εκπαιδευτικής όσο και της ψυχοκοινωνικής ταυτότητάς των ατόμων, η ενδυνάμωση των θετικών στοιχείων τους καθώς και η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω στρατηγικών αντιμετώπισης αντιξοοτήτων και τυχόν κρίσεων“, καταλήγει η κ. Λυσικάτου.

Παιδί

03.04.2025

Αγρίνιο: Νέο κρούσμα μηνιγγίτιδας σε βρέφος – Νοσηλεύεται στο Καραμανδάνειο στην Πάτρα

Το βρέφος είναι σε καλή κατάσταση

27.03.2025

Πονόλαιμος και αμυγδαλίτιδα: Μπορεί να μας βοηθήσει η κατανάλωση παγωτού;

Ποιες τροφές μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στον λαιμό

Επιστήμονες αποκαλύπτουν: Γιατί δεν θυμόμαστε τα πρώτα χρόνια της ζωής μας
26.03.2025

Επιστήμονες αποκαλύπτουν: Γιατί δεν θυμόμαστε τα πρώτα χρόνια της ζωής μας

Επικίνδυνες ουσίες σε παιδικό παιχνίδι που πωλείται και στην Ελλάδα – Ανακαλείται άμεσα (φωτό)
13.03.2025

Επικίνδυνες ουσίες σε παιδικό παιχνίδι που πωλείται και στην Ελλάδα – Ανακαλείται άμεσα (φωτό)

CDC: Ξεκινούν έρευνα για πιθανή σύνδεση εμβολίων και αυτισμού
10.03.2025

CDC: Ξεκινούν έρευνα για πιθανή σύνδεση εμβολίων και αυτισμού

Επικίνδυνη παιδική πούδρα στην αγορά: Ανακαλείται λόγω μόλυνσης
07.03.2025

Επικίνδυνη παιδική πούδρα στην αγορά: Ανακαλείται λόγω μόλυνσης

Θεσσαλονίκη: Στο Ιπποκράτειο 14χρονος με μηνιγγίτιδα – Πώς μεταδίδεται και ποια τα πρώτα συμπτώματα
05.03.2025

Θεσσαλονίκη: Στο Ιπποκράτειο 14χρονος με μηνιγγίτιδα – Πώς μεταδίδεται και ποια τα πρώτα συμπτώματα

Νέα έρευνα: Ένα στα τρία παιδιά θα είναι παχύσαρκο το 2050!
04.03.2025

Νέα έρευνα: Ένα στα τρία παιδιά θα είναι παχύσαρκο το 2050!

SOS για τους γονείς: Κάθε ώρα μπροστά σε οθόνη αυξάνει τη μυωπία στα παιδιά!
23.02.2025

SOS για τους γονείς: Κάθε ώρα μπροστά σε οθόνη αυξάνει τη μυωπία στα παιδιά!

Νέα θεραπεία για την αλλεργία στα φιστίκια – Υποσχόμενα αποτελέσματα σε παιδιά
12.02.2025

Νέα θεραπεία για την αλλεργία στα φιστίκια – Υποσχόμενα αποτελέσματα σε παιδιά

Δημοφιλή

Υγεία
1

Αυτό είναι το θαυματουργό έλαιο που προστατεύει από το Αλτχάιμερ

Kαρδιά
2

Ποιοι είναι οι φυσιολογικοί καρδιακοί παλμοί και ποια τα επικίνδυνα όρια – Πότε πρέπει να ανησυχήσετε

Φάρμακα
3

Ανατροπή δεδομένων στα εμβόλια mRNA: Οι εμβολιασμένοι πεθαίνουν πλέον στις ΗΠΑ από COVID-19

Διατροφή
4

Πετιμέζι: Το καλύτερο φυσικό φάρμακο

Περισσότερα

04.04.2025

Social media: Πώς η υπερβολική ψηφιακή αλληλεπίδραση προκαλεί «κοινωνικό διαβήτη»

Πώς τα social media οδηγούν σε συναισθηματική απομόνωση

04.04.2025

S-CURVE: Η «μαγική» κρέμα που μεταμορφώνει τους γλουτούς σας – Μεταμορφωθείτε λίγο πριν το καλοκαίρι!

Ανακαλύψτε τη δύναμη της S-CURVE, για σφιχτούς, καλοσχηματισμένους γλουτούς με φυσική λάμψη και απαλότητα – χωρίς νυστέρι!

ΕΟΦ: Προειδοποίηση προς τους καταναλωτές για παράνομη διακίνηση μη εγκεκριμένων φαρμάκων – Δείτε ποιες είναι
04.04.2025

ΕΟΦ: Προειδοποίηση προς τους καταναλωτές για παράνομη διακίνηση μη εγκεκριμένων φαρμάκων – Δείτε ποιες είναι

Αξίζουν μια θέση στην καθημερινότητά σου: Αυτές είναι οι τροφές που κάνουν καλό στο δέρμα
04.04.2025

Αξίζουν μια θέση στην καθημερινότητά σου: Αυτές είναι οι τροφές που κάνουν καλό στο δέρμα

Ποιες τροφές βοηθούν στην αντιμετώπιση του πονοκεφάλου
04.04.2025

Ποιες τροφές βοηθούν στην αντιμετώπιση του πονοκεφάλου

Τι προκαλεί κατάθλιψη – Tι δείχνει νέα έρευνα
04.04.2025

Τι προκαλεί κατάθλιψη – Tι δείχνει νέα έρευνα

Δείτε γιατί πρέπει να τρώτε μια… μπανάνα πριν κοιμηθείτε
04.04.2025

Δείτε γιατί πρέπει να τρώτε μια… μπανάνα πριν κοιμηθείτε

HΠΑ: 19χρονη μολύνθηκε με τον «ιό του φιλιού» και απέκτησε τρεις ανίατες ασθένειες!
04.04.2025

HΠΑ: 19χρονη μολύνθηκε με τον «ιό του φιλιού» και απέκτησε τρεις ανίατες ασθένειες!

Έχετε τριχόπτωση ή θέλετε ενίσχυση της τριχοφυΐας; Δοκιμάστε τη λοσιόν τσουκνίδας με δώρο χειροποίητο σαπούνι!
04.04.2025

Έχετε τριχόπτωση ή θέλετε ενίσχυση της τριχοφυΐας; Δοκιμάστε τη λοσιόν τσουκνίδας με δώρο χειροποίητο σαπούνι!

Αγρίνιο: Νέο κρούσμα μηνιγγίτιδας σε βρέφος – Νοσηλεύεται στο Καραμανδάνειο στην Πάτρα
03.04.2025

Αγρίνιο: Νέο κρούσμα μηνιγγίτιδας σε βρέφος – Νοσηλεύεται στο Καραμανδάνειο στην Πάτρα